Örnek kelimesinin Ermenice kökenli olduğu iddiası muhtemelen internette kolay erişilebilir olduğu için yaygın olarak kullanılan Sevan Nişanyan’ın Türkçe Etimolojik Sözlük adlı çalışması sebebiyle bu kadar yayılmıştır. Nişanyan, örnek kelimesi ile ilgili açıklamasını şu şekilde yapmıştır:

Çağ: “suret, benzerlik” [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, <1500]
örnak اورناك: image, ressemblance TTü: [ Filippo Argenti, Regola del Parlare Turco, 1533]
ornéch: disegno & exemplo di una cosa

Erm ōrinag օրինակ model, nümune, misal, mesel, tarz, usul Erm ōrén օրէն usul, adet, töre, kural OFa awḏēn usul, töre, ayin

Not: Ermenice sözcük 5. yy tarihli İncil tercümesi ve Eusebius tercümesinden itibaren çok yaygın olarak kaydedilmiştir (NPHL sf. 2:1054). Ermenice etimolojisi şeffaftır ( Acar sf. 4:618-619). ör- “yükseltmek, kaldırmak” fiilinden türetilmesi anlam açısından tatmin edici değildir. Türki dillerde 16. yy’dan itibaren görülen kayıtlar (Çağ örnak, Modern Uygurca örnak, Kazakça örnak, Tatarca ürnak) belki Batı Türkçesinden bir alıntıya işaret eder. • Dil Devrimi esnasında öz Türkçe olduğu varsayımıyla türevleri yapılmıştır.

Bu açıklamada dikkat çeken bir husus Ermenice ile ilgili açıklamadan önce ~ işaretinin kullanılmış olmasıdır. Buna göre kelimenin Ermeniceden Türkçeye geçmiş olduğu iddia edilmemektedir; eğer öyle olsaydı Ermenicenin önünde < işaretinin kullanılması beklenirdi. Fakat not kısmında bunun aksine açıklamalar yapılarak kelimenin Ermenice asıllı olduğu ima edilmektedir.

Nişanyan’ın Çağatay Türkçesi اورناك kelimesinin okunuşunu örnak şeklinde vermesi ya Çağatay Türkçesinin imla özelliklerini bilmemesindendir ya da kelimeyi Ermenicedeki kelimeye daha yakın göstermek için kasten kelimenin okunuşunu bu şekilde vermiştir.

Örnek kelimesi Meydan Larousse’a göre örmek fiilinden -enek eki ile türetilmiştir (değnek kelimesi de değmek fiilinden aynı ekle türetilmiş ve orta hecedeki e ünlüsü düşmüştür). TDK Güncel Türkçe Sözlük’te örnek kelimesinin 1. anlamı şöyle verilmiştir: Benzeri yapılacak olan, benzetilmek istenen şey, model. Bazı Türk lehçelerinde örnek anlamında kullanılan ülgü kelimesinin Azerbaycan Türkçesindeki anlamı şöyledir: Paltar və ya ayaqqabı hissələrini biçmək üçün nümunə; ölçü-biçi, əndazə. Görüldüğü gibi misal, numune anlamlarında kullanılan iki sözcük mukayese edildiği zaman örnek kelimesinin örmek fiilinden türetilmiş olduğu daha açık bir şekilde anlaşılmaktadır.

O zaman Ermenicedeki şekil nasıl izah edilebilir? Bazen iki farklı dilde birbirine ses ve anlam bakımından benzeyen kelimeler farklı kökenlerden gelebilmektedir. Mesela İtalyanca sette “yedi” (< Latince septem) ve Sahaca sette “yedi” (<Eski Türkçe yetti) gibi.

 

SAUSSURE ÖNCESİ DİL BİLİMİ
İÖ. V. yüzyıldan beri filiozoflar, Ortaçağdan XX. yüzyılın başına kadar gramerciler dil konusunda sayısız gözlemlerde bulunmuşlar ve genellikle dilden başka bir nesneye bağlanan ilginç düşünceler geliştirmişlerdir. Devamı »

Zaman zaman internette karşılaşıyor olabilirsiniz veya birileri size anlatmış olabilir. Azerbaycan Türkçesinde pezevenk kelimesinin “iş adamı” veya “saygın kimse” anlamına geldiğine dair bir takım söylentiler dolaşıyor. Bu söylentileri yayanların veya bu söylentilerle karşılaşanların tepkisi “ahuahaha Azerice pezevenk iş adamı demekmiş ah kih koh koh” şeklinde olabiliyor. Devamı »

“Osmanlıcadan tərcümə türkə”- bunu bilməm,
Gerçək yazıyor gəncəli, yainki hənəkdir?
Mümkün iki dil bir-birinə tərcümə, amma
“Osmanlıcadan tərcümə türkə” nə deməkdir?
Mirzə Ələkbər Sabir

Devamı »

Azerbaycan Türkçesi Türkiye Türkçesine çok yakın bir lehçe olmakla birlikte bazı ses özellikleri bakımından Türkiye Türkçesinden farklılıklar göstermektedir. Önemli bazı fonetik özellikler şunlardır: Devamı »

BaCon, Linux gibi unix tabanlı sistemlerde BASIC kodunu C koduna çevirebilen ücretsiz bir dönüştürücüdür. Devamı »

C programlama dili ile ilgilenenlerin yorumlayıcı olarak da kullanabilecekleri Tiny C, oldukça kullanışlı bir derleyicidir. GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı altında dağıtılan Tiny C (veya kısaca TCC), GCC ile birçok yönden uyumludur ve GCC’ye kıyasla daha hızlı derleme yapabilir. Ayrıca derlenen programın boyutunun daha küçük, çalışma hızının daha yüksek olması yönüyle de dikkat çekmektedir. Devamı »

FreeBASIC, programlamaya QBASIC veya QuickBASIC ile başlayan programcıların kolayca DOS/Konsol programları yazmaya başlayabilecekleri bir BASIC türevidir. FreeBASIC ile GTK kütüphanesi kullanarak grafik kullanıcı arayüzleri de oluşturabilirsiniz. Devamı »

İnternette Linux dağıtımı seçme konusunda çeşitli yazılar var ancak bunların birçoğu belirli dağıtım isimleri vererek adeta okuyucuları yönlendirmek için yazılmış yazılardır. Aslında Linux ile ilgili beklentilerinize göre çok sayıda Linux dağıtımı arasından birini bulmanız mümkündür. Devamı »

Birçok kimse Linux’un virüslere karşı güvenli olmasının sebebini şahsi bilgisayarlarda yaygın olarak kullanılmamasına bağlamaktadır. Oysa bu görüş yanlıştır. Devamı »